Wat is psychodramatherapie?

Psychodrama is een psychotherapeutische methode in 1921 door Moreno ontwikkeld. Uitgangspunt is dat mensen zich verwezenlijken binnen de context van hun situatie. Dit wil zeggen dat mensen zich niet zonder nadenken aanpassen maar zich afvragen wat zinvol is. Psychodrama is gebaseerd op de rollentheorie. Ieder mens vervult een verschillende rollen in zijn leven zoals de rol van vader, moeder, zoon, dochter, vriend(in), werknemer, e.a. Mensen kunnen met sommige rollen wel en met andere rollen geen moeite hebben. In psychodrama wordt onderzocht hoe een rol wordt vervuld om vervolgens te ontdekken of u het anders wilt en kunt. In psychodrama gaat men ervan uit dat mensen hun omgeving creatief tegemoet kunnen treden. Psychodrama bevordert het vermogen van de deelnemers om zowel persoonlijk als beroepsmatig creatiever met situaties, anderen en met zichzelf om te gaan. Voorop staat het beleven, ontdekken, herkennen en van daaruit erkennen van de communicatie van jezelf en de ander.

Procedure
De psyhcotherapie begint doorgaans met een probleeminventarisatie. In deze eerste twee sessies wordt gekeken naar uw probleem en uw achtergrondgegevens. Ook wordt gekeken of psychodrama bij u past en een bijdrage kan leveren aan het oplossen of verminderen van uw klachten of problemen. Aan het eind van de tweede sessie wordt samen met de cliënt (en eventueel de ouders) het probleem helder geformuleerd om vervolgens tot een passend behandelplan te komen. In het behandelplan wordt in samenspraak met u een voorstel  gedaan welke vorm voor het meest geschikt is: individueel of in een groep, wat de behandelduur zal zijn en welke behandelfrequentie voor u het meest geschikt is. Een individuele sessie duurt drie kwartier. Een groepssessie duurt twee uur. Tijdens de behandeling zal regelmatig een tussenevaluatie plaatsvinden om samen te bekijken hoe uw ontwikkeling tot nu toe is verlopen en hoe u wenst door te gaan. Aan het eind wordt de behandeling met een evaluatiegesprek afgesloten.

Werkwijze
Elk psychodrama moet wordt zorgvuldig en met aandacht opgebouwd. Hiervoor worden verschillende fases aangehouden.

  • Er is een warming up om het individu of de groep losser te maken en bij groepspsychodrama de groepsband te vergroten. De warm up is een voorbereidende fase waarin spel, discussie en beweging het mogelijk maakt om emotionele, fysieke en intellectuele energie te voorschijn te roepen.
  • Daarna volgt het maken van een behandelcontract. Hierin wordt vastgesteld aan wat, van waaruit en waarom een persoon wil werken aan een bepaald onderwerp.
  • De volgende fase wordt enactment genoemd. In een psychodrama worden deelnemers aangemoedigd om hun innerlijke wereld en hun ervaringen met anderen door dramatisering, rollenspel en zelfexpressie te laten zien. De innerlijke belevingswereld en de interpersoonlijke ervaringen worden duidelijker door deze in een scène neer te zetten of door zelfexpressie te laten zien dan met woorden alleen. Hierbij wordt zowel verbale als non-verbale communicatie gebruikt.
  • Het is de bedoeling dat de actie eindigt in catharsis of inzicht. Catharsis betekent zuivering, reiniging, loutering. Het is de  mentale, emotionele en lichamelijke bevrijding van een probleem waardoor spanningen wegvallen en een vernieuwd gevoel ontstaat. Inzicht in psychodrama ontstaat niet door verbale duidingen maar door het uitspelen. Actie-inzicht is het resultaat van verschillende vormen van leren: via het lichaam, cognitie of catharsis in het spel. De psychodramatherapeut faciliteert nieuwe inzichten door middel van dubbelen, rolwisseling of andere psychodramatechnieken om integratie van het emotionele, het cognitieve, de verbeelding, het gedrag en interpersoonlijke leerervaringen te bevorderen.
  • Het afronden van een scène gebeurd doordat de hoofdrolspeler op eigen wijze een conclusie trekt uit de psychotherapeutische enactment die is ondernomen. Voorbeelden hiervan kunnen zijn: symbolisch vervullen van behoeften, vergeven van schuld, concrete doelen voor de toekomst, of nieuwe ervaringen die de kiemen zijn voor nieuw vertrouwen of hoop.
  • Bij groepspsychodrama volgt hierna het nagesprek: de sharing. De groep vormt net als bij de start weer een cirkel. Groepsleden delen één voor één wat hen heeft geraakt of wat ze tijdens het psychodrama hebben ervaren. Bij het delen van de ervaringen over het psychodrama blijkt vaak dat tijdens het psychodrama ook de andere groepsleden persoonlijke problemen en problematische ervaringen hebben verwerkt.

Probleemgebieden
Psychodramatherapie is geschikt zowel voor kinderen, jeugdigen als volwassenen. Probleemgebieden zijn vaak stressklachten, overspannenheid, burn-out, depressie, slaapproblemen, laag zelfbeeld, onverwerkt verdriet, rouw, scheiding, (plotseling) ontslag, seksueel misbruik, emotionele verwaarlozing, angsten, moeilijkheden met eigen en/of andermans agressie, dwangmatigheid, relatie problemen, vastgelopen communicatie, identiteit problemen, moeite met combineren werk en privé.

Behandeldoelen
Mogelijke doelen van psychodrama zijn o.a. beter functioneren op het gebied van communicatie, inlevingsvermogen en sociale interactie/vaardigheden, verandering van de verhoudingen binnen relatie of gezin, bevorderen van integratie van denken, voelen en handelen, bewerken van gestagneerde emotionele, cognitieve en psychische ontwikkeling, traumaverwerking, vergroten van het zelfvertrouwen, veranderen van de zelfpresentatie,  en verminderen van gedragsproblemen.