Wat is cliëntgerichte psychotherapie?

Zelfontplooiing
Een belangrijk uitgangspunt van cliëntgerichte psychotherapie is dat psychisch welzijn samenhangt met de mogelijkheid om, binnen de gegevenheden van ons leven, ons zelf te zijn en ons verder als mens te ontwikkelen. In een omgeving die voldoende veiligheid biedt, kan men zich het beste ontplooien. Door een onveilige buiten- of binnenwereld kan dit proces van ontwikkeling stagneren en kunnen problemen ontstaan. U voelt zich bijvoorbeeld somber, gespannen of u hebt het gevoel vast te lopen. In een cliëntgerichte psychotherapie gaat het over deze problemen en waarmee deze problemen samenhangen.
                
Gedachten en gevoelens
Het zicht krijgen op deze persoonlijke problemen gaat beter wanneer iemand in contact is met zichzelf, met het eigen innerlijk, dus niet alleen met zijn gedachten maar vooral ook met zijn gevoelens. Door in gesprek te komen over deze gevoelens en gedachten, kunt u uw problemen onderzoeken en ontdekken hoe u hierin verder kunt komen.

De houding van de psychotherapeut
Een grondgedachte van de cliëntgerichte psychotherapie is dat de houding van de psychotherapeut in dit gesprek van groot belang is. Die psychotherapeutische houding bestaat uit drie elementen: empathie, acceptatie en echtheid. Dat wil zeggen: de psychotherapeut leeft zich zo goed mogelijk in de cliënt in, accepteert de cliënt zoals hij is, d. w. z. hij is niet veroordelend en helpt de cliënt zichzelf niet te veroordelen en hij is als psychotherapeut in contact met zijn eigen gevoelens. In de cliëntgerichte visie zorgen deze basiselementen voor een veilig klimaat, waarin de cliënt zich verder kan ontwikkelen.

De persoon als geheel
Een cliëntgerichte psychotherapie is persoonsgericht, dat wil zeggen dat de psychotherapeut niet uw psychische probleem als uitgangspunt neemt, maar u aanspreekt als persoon en met u onderzoekt hoe het komt dat u, met uw voorgeschiedenis en toekomstverwachting, op dit moment problemen heeft. Het gaat er hierbij niet zozeer om hoe de psychotherapeut uw problemen ziet, maar vooral om de betekenis die ze voor u hebben.

Voor welke problemen?
Mensen met uiteenlopende problemen kunnen baat hebben bij cliëntgerichte psychotherapie. Belangrijker echter dan de aard van uw probleem, is het feit dat u bereid bent, en in zekere zin behoefte voelt om in de psychotherapie bij uzelf stil te staan. Er is meestal een aanleiding, in de werksituatie of in uw persoonlijke relaties, die u doet besluiten iets aan uw problemen te gaan doen. 

Veel voorkomende problemen
Om er een aantal te noemen: weinig zelfvertrouwen hebben en onzeker zijn, je somber voelen, gespannen zijn, slecht slapen, veel piekeren en tegen alles op zien, geen keuzes kunnen maken of niet weten wat je wilt, tot niets kunnen komen, perfectionistisch zijn, je negatief en kritisch voelen naar anderen, moeilijk kunnen genieten en overmatig controle houden, onder je niveau functioneren of juist jezelf groter voordoen dan je bent, in verschillende situaties steeds weer in dezelfde conflicten terechtkomen, geen relatie aan durven gaan of je ongelukkig voelen in de relatie, jezelf niet durven uitspreken of je geremd voelen in gezelschap, onduidelijke lichamelijke klachten hebben, een verstoord eetpatroon hebben, last hebben van nare of schokkende ervaringen die je hebt mee gemaakt. 

De eerste gesprekken
In de eerste gesprekken met u zal het gaan over uw problemen, over uw situatie nu en over uw levensloop: hoe kijkt u daar tegenaan, wat vindt u daarin van belang? Vaak hebt u zelf een idee over een verband of samenhang. Hoe kijkt u tegen uzelf en uw problemen aan? Wat zou er moeten veranderen of hoe zou u zelf willen veranderen? Wanneer voelt u zich juist goed? De psychotherapeut kan ook ter sprake brengen hoe hij u in het gesprek ervaart. Dit doet hij om u te helpen zicht op te krijgen op de manier waarop u met anderen omgaat.

Vroeger en nu
In de gesprekken die volgen zal het vooral gaan over datgene wat u op dat moment bezighoudt en zal uw psychotherapeut nauwkeurig luisteren om u te helpen uw gevoelens en gedachten uit te drukken. Ook ervaringen uit het verleden en verwachtingen van de toekomst die u nu bezighouden zijn onderwerp van gesprek.

Uw psychotherapeut legt ideeën aan u voor
In die gesprekken zal de psychotherapeut ook zijn eigen ideeën over u en uw problemen aan u voorleggen. Hierbij kan duidelijk worden op welke specifieke manier u naar uzelf en naar anderen gewend bent te kijken. Of u ontdekt aspecten waar u nog niet eerder bij stil had gestaan. Soms wordt duidelijk hoe dit te maken heeft met de manier waarop u van jongs af aan gewend bent uzelf te zien. 
                
Sterke kanten en beperkingen
In een cliëntgerichte psychotherapie kunt u meer zicht krijgen op uzelf, niet alleen op de problematische kanten, maar ook de sterke kanten van uw persoonlijkheid, die u zich soms onvoldoende heeft kunnen toe-eigenen. Ook kan het zijn dat u zich realiseert dat u meer of andere dingen van uzelf eist of verwacht dan bij u passen. Door uw beperkingen onder ogen te zien en meer gebruik te maken van uw mogelijkheden kunt u er beter in slagen om met moeilijke situaties in uw leven om te gaan.
                       
Veel of weinig gevoelens
Uw psychotherapeut nodigt u uit stil te staan bij, en te ervaren wat er in u omgaat. Vaak zegt het, soms nog globale, gevoel over iets meer dan datgene wat u er al over heeft bedacht. Voor sommige cliënten is dit aanvankelijk moeilijk, omdat ze bijvoorbeeld het gevoel hebben 'op slot' te zitten. Of ze zijn bang voor emoties die dan boven kunnen komen, zoals kwaadheid of verdriet. De psychotherapeut helpt u om in contact te komen met uw gevoelens, deze te verdragen en te verwoorden. 
                
Al zoekend oplossingen vinden
U formuleert al zoekende, in soms weer andere bewoordingen, uw situatie en uw problemen waarmee deze in een iets ander licht komen te staan. Van daaruit komt u vaak zelf op een ander gezichtspunt of op een andere manier van omgaan met een probleem. Een cliëntgerichte psychotherapeut draagt in de regel geen oplossingen aan, maar helpt u uw eigen oplossingen te zoeken.
                       
Verschillende accenten
Hoe de psychotherapie precies zal verlopen is niet te voorspellen, omdat het gaat om een wisselwerking tussen cliënt en therapeut. Het is niet zo dat er een van tevoren vastgesteld programma wordt gevolgd. Er kunnen wel verschillende accenten worden gelegd. De psychotherapeut kan bijvoorbeeld meer of minder gestructureerd te werk gaan. De psychotherapeut probeert steeds zo goed mogelijk bij de mogelijkheden en behoeften van de cliënt aan te sluiten.

Cliëntgerichte psychotherapie of een andere vorm van psychotherapie?
Het is niet zo dat voor één bepaalde klacht één soort psychotherapie het beste zou zijn. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat psychotherapie werkt, zowel cliëntgerichte psychotherapie als andere vormen van psychotherapie. Een richtlijn voor wie bij welke psychotherapie het meeste baat heeft, is dan ook niet te geven. Voor het succes van een psychotherapie blijkt het wel van belang dat er een goede psychotherapeutische relatie tot stand komt en dat er overeenstemming is over de manier van werken. Als u zich aangesproken voelt door cliëntgerichte psychotherapie, is dit daarom een goede reden om te vragen om of op zoek te gaan naar een cliëntgericht psychotherapeut. 

Kort of lang?
In de beginfase van de psychotherapie zal de psychotherapeut met u bespreken hoe lang de psychotherapie naar verwachting zal duren, gezien de problematiek waarmee u komt. Hij zal regelmatig met u nagaan in hoeverre de doelstellingen van de psychotherapie bereikt zijn. Doorgaans hebt u wekelijks een gesprek van drie kwartier met uw psychotherapeut. Dit kan ook een keer per twee weken zijn, afhankelijk van wat u met uw psychotherapeut hierover afspreekt. U bepaalt in onderling overleg wanneer de psychotherapie kan stoppen, want een cliëntgerichte psychotherapie is een psychotherapie 'op maat'. U kunt er van uit gaan dat een cliëntgerichte therapie enkele maanden tot een jaar duurt. Soms kan dat, afhankelijk van de problematiek, langer zijn. Ook factoren van buitenaf, zoals het maximum aantal zittingen dat voor vergoeding in aanmerking komt, spelen een rol.