Wat is speltherapie?

Speltherapie is een vorm van psychotherapie voor kinderen vanaf drie jaar waarbij spel wordt ingezet om een kind psychologisch te helpen. Speltherapie kan helpen bij kinderen die om wat voor reden dan ook in de knel zitten. Spel geeft het kind gelegenheid om te ontspannen, gedachten, gevoelens en wensen te uiten, ervaringen te verwerken en te experimenteren met allerlei vormen van gedrag. Speltherapie helpt kinderen om te begrijpen en woorden te geven aan wat emotioneel moeilijk voor hen is. Ze leren praten over wat ze denken, voelen en doen. Zodoende kunnen ze hun beleving en ervaring gaan delen met anderen. De speltherapeut biedt het kind de mogelijkheid tot het beleven van nieuwe ervaringen en helpt het kind om sociaal, emotioneel en cognitief nieuwe inzichten en vaardigheden te verwerven.
 
Procedure

De ouder kan het kind op eigen initiatief of op advies van een hulpverlener voor speltherapie aanmelden. Na aanmelding wordt een afspraak gemaakt voor een kennismakingsgesprek met de ouder(s) en, indien gewenst, met het kind waarin de hulpvraag wordt besproken en een behandelingsplan wordt opgemaakt. Een sessie duurt 45 minuten. Na ongeveer drie bijeenkomsten met het kind wordt een overleg met ouder(s) en, indien wenselijk, met het kind afgesproken om de eerste bevindingen plus het eventuele vervolgtraject te bespreken. De duur van de speltherapie of spelbegeleiding is afhankelijk van de hulpvraag maar zal altijd in nauw overleg met ouder(s) en kind worden besproken. Contact met de ouder(s) is een wezenlijk onderdeel van de speltherapie. Regelmatig overleg en soms gezamenlijke bijeenkomsten zijn essentieel om de speltherapie te laten slagen.

Werkwijze
Speltherapie start met spelobservatie. Hierin gaat de speltherapeut op zoek naar wat een kind bezighoudt: wat het kind denkt, voelt en waarom het zich gedraagt zoals het zich gedraagt. De speltherapeut leert door middel van spel, gesprek, creatieve middelen, rollenspel e.d. het kind kennen en begrijpen en komt er op deze wijze achter wat het kind nodig heeft. Na, en soms tijdens, de spelobservatie kiest de speltherapeut welke manier van werken het beste aansluit bij het kind. Sommige kinderen zijn gebaat met het uitspelen en verwerken van hun ervaringen. Bij sommige kinderen sluit een directieve, oplossingsgerichte speltherapie meer aan. Bij sommige kinderen is spelbegeleiding helpend.

Probleemgebieden
Emotionele problemen

Emotionele geslotenheid - Depressiviteit – Prikkelbaarheid – Huilerig - Slaapproblemen – Angstig dromen - Concentratieproblemen - In zichzelf gekeerd zijn - Eenzaamheid - Sociale angst - Faalangst - Verlatingsangst - Schoolangst - Zindelijkheidsproblemen - Psychosomatische problemen zoals buikpijn, hoofdpijn - Duizeligheid - Flauwvallen - Onzekerheid - Piekeren - Perfectionisme - Negatief zelfbeeld - Problemen met echtscheiding ouders - Problemen met het eigen lichaam - Hechtingsproblemen - ADHD - autisme
Sociale problemen
Tekort aan sociale vaardigheden - Problemen in het contact met leeftijdgenoten - Aanpassingsproblemen - Snel ruzie maken - Agressie - Druk gedrag - Dwingend gedrag - Brutaal gedrag - Teruggetrokken gedrag - Gepest worden - Spijbelen - Problemen in het contact met de ouders - Moeilijkheden in de omgang met volwassenen: ruzie maken, niet luisteren naar de ouders of leraren - Verandering van de thuissituatie of gezinssamenstelling
Verlieservaringen en trauma’s
Verlies van belangrijke personen - mishandeling of getuige daarvan zijn - fysieke, affectieve en geestelijke verwaarlozing - verwerking echtscheiding, ongeluk, ziekte, handicap of psychiatrische probleem van het kind, gezins- of familieleden

Speltherapievormen
Verwerkende speltherapie

Verwerkende speltherapie helpt kinderen hun ervaringen uit te spelen en emotioneel te verwerken. De speltherapeut volgt het kind in zijn spel, speelt soms mee, sluit aan bij de initiatieven van het kind, leert de speeltaal van het kind begrijpen en kan zodoende ondersteuning geven bij het uiten en verwerken van emotionele problemen.
Directieve speltherapie
Directieve speltherapie begeleidt kinderen in het vinden van hun eigen kracht, vaardigheden en competenties om op een reële en positieve manier met problemen om te gaan. Hierbij wordt gebruik gemaakt van principes van de Rationeel Emotieve Therapie (RET). De RET gaat ervan uit dat gedachten van invloed zijn op de beoordeling van een situatie, wat invloed heeft op het gevoel en gedrag. Door gedachten te veranderen kan op het gevoel en gedrag invloed worden uitgeoefend.
Psycho-educatie
Psycho-educatie kan een belangrijk onderdeel van directieve speltherapie zijn. In psycho-educatie wordt uitleg gegeven over een beperking, ziekte of aandoening en de gevolgen hiervan en wordt samen met het kind gezocht naar de best mogelijke manier om hiermee om te gaan.
Spelbegeleiding
Spelbegeleiding begeleidt en stimuleert kinderen in hun spel. Spelen is niet alleen belangrijk voor de ontwikkeling maar ook een manier om sociaal contact te leggen en te houden. In spelbegeleiding wordt eerst aangesloten op de manier waarop kinderen spelen om hen vervolgens te stimuleren in hun verdere spelontwikkeling en sociaalemotionele ontwikkeling. Nadat een kind hierin stappen heeft gezet en weer plezier heeft in spelen, worden vaardigheden als overleggen, samenspelen en samenwerken geoefend.
Speltraining
Speltraining is spelbegeleiding in kleine groepjes.